Trong thời đại tôn sùng việc cá tính hóa như ngày hôm nay, một vật liệu trang trí nghệ thuật có nguồn gốc từ thời Hy Lạp cổ đại và thịnh hành vào thời La Mã ngày càng thu hút được sự yêu thích của những người có địa vị và thành đạt trong xã hội đó là vật liệu Mosaic! Qua khảo sát, hiện nay có đến 83% số người khi sửa chữa hoặc xây dựng nhà cửa cân nhắc đến việc sử dụng mosaic để trang trí “nghệ thuật hóa” cho một khu vực nào đó trong ngôi nhà của mình, nhất là sử dụng những loại mosaic đắt giá và sang trọng có nguồn gốc từ Italia rất được ưa chuộng do chất lượng bền chắc với các phương án ghép hình đa dạng phong phú và linh hoạt. Và “mosaic” từ tên gọi của một vật liệu phổ thông thô ráp theo cái nhìn ban đầu của mọi người, nay đã “lột xác” thành một cụm từ biểu tượng cho sự giàu sang và phong cách nghệ thuật và sành điệu.

Trong thời đại tôn sùng việc cá tính hóa như ngày hôm nay, một vật liệu trang trí nghệ thuật có nguồn gốc từ thời Hy Lạp cổ đại và thịnh hành vào thời La Mã ngày càng thu hút được sự yêu thích của những người có địa vị và thành đạt trong xã hội đó là vật liệu Mosaic! Qua khảo sát, hiện nay có đến 83% số người khi sửa chữa hoặc xây dựng nhà cửa cân nhắc đến việc sử dụng mosaic để trang trí “nghệ thuật hóa” cho một khu vực nào đó trong ngôi nhà của mình, nhất là sử dụng những loại mosaic đắt giá và sang trọng có nguồn gốc từ Italia rất được ưa chuộng do chất lượng bền chắc với các phương án ghép hình đa dạng phong phú và linh hoạt. Và “mosaic” từ tên gọi của một vật liệu phổ thông thô ráp theo cái nhìn ban đầu của mọi người, nay đã “lột xác” thành một cụm từ biểu tượng cho sự giàu sang và phong cách nghệ thuật và sành điệu.

Đặc điểm của Mosaic là sự tập hợp của vô số những hạt có kích thước nhỏ bé, cùng với màu sắc phong phú, nên đã cho người sử dụng cùng các nhà thiết kế một sự tự do sáng tạo mà chỉ có sự tưởng tượng mới là giới hạn cuối cùng.

Do chất liệu và công nghệ sản xuất nên mosaic có thể chia làm mười mấy chủng loại khác nhau. Như đá thiên nhiên, gốm, kim loại v.v.. Nhưng trên thế giới và ở Việt Nam Mosaic Crystal là chủng loại được ưa chuộng nhất bởi vì sự trong trẻo của chất liệu, sang trọng về hình thức, phong phú về màu sắc. Bên cạnh đó là dòng sản phẩm Mosaic glass và Mosaic Iridium đặc biệt ấn tượng bởi sự lung linh và huyền ảo của màu sắc cầu vồng. Chất liệu thủy tinh có ưu điểm là mức độ hấp thu nước bằng không, chịu nén chịu mài mòn ngang với đá Granite, độ bền màu vĩnh cửu, khả năng chống sự ăn mòn của hóa chất là đứng đầu trong các vật liệu, hơn nữa bề mặt bằng phẳng trơn láng và có khả năng tự làm sạch nên không đóng bụi bẩn, rất thích hợp cho những nơi cường độ sử dụng cao và môi trường ẩm ướt như sàn nhà, hồ bơi và các công trình ven biển.

Mosaic glass là loại mosaic được sử dụng rất rộng rãi, với bề mặt có ánh mờ và chức năng chống trượt, thích hợp nhất dùng để lát trong sàn nhà tắm và sàn nhà bếp và là chất liệu phổ biến nhất để ốp lát cho các bể bơi, hồ tắm. Nhưng để tiến hành trang trí “nghệ thuật hóa” ngôi nhà của mình thì Mosaic Crystal chính là một chất liệu nghệ thuật được yêu thích nhất, đặc trưng của Mosaic Crystal là cảm giác trong trẻo, nhìn từ bề mặt ta có thể nhìn thấy màu sắc thuần khiết mà lung linh, nó được dùng để trang trí nội thất và các công trình kiến trúc, công trình văn hóa cũng như các cửa hiệu, shop thời trang, . . . tạo ấn tượng sâu sắc với sắc màu lung linh huyền ảo.

Những hạt Mosaic Iridium hay còn được biết dưới tên Rainbow với bề mặt lấp lánh ánh kim và mầu xà cừ hiển nhiên là sự lựa chọn ưa thích của giới trẻ thành đạt. Dòng sản phẩm này thường được sử dụng để trang trí ở những vách tường chính trong phòng khách, phòng ngủ, với những bức tường loang loáng dưới ánh đèn trông đầy cá tính. Ngoài ra với ánh bảy sắc cầu vồng lấp lánh huyền hoặc, sang trọng và kiêu sa, mosaic irridium còn là sự lựa chọn tuyệt hảo nhất trong việc trang trí các quầy bar, discotheque cũng như các quầy tiếp tân khách sạn, lobby . . .

Bản giao hưởng của mầu sắc

Người Hy Lạp thời kỳ đầu đa phần chỉ sử dụng mosaic màu đen và màu trắng. Tuy nhiên, theo đà phát triển của khoa học kỹ thuật ngày nay, màu sắc của hạt mosaic ngày càng trở nên phong phú và đa dạng. Trong những cửa hàng chuyên bán mosaic, hầu như là những màu nào bạn có thể nghĩ ra được thì đều được tìm thấy ở trong đó. Và màu sắc của mosaic cũng có quy luật riêng của nó, được phân chia theo từng tông màu, và chuyển biến theo sắc độ đậm nhạt khác nhau, độ sáng tối khác nhau trên cùng một tông màu. Ví dụ như mosaic màu xanh biển thì có khoảng vài chục sắc độ như xanh đậm, xanh nhạt, xanh xám . . ., sự phong phú và đa dạng của màu sắc mosaic gần như là vượt quá mức tưởng tượng của khách hàng!

Theo đánh giá của Kiến trúc sư, màu sắc phong phú của hạt mosaic làm cho mosaic càng dễ dàng hơn trong việc trở thành một vật liệu trang trí mang tính nghệ thuật hóa, cho dù chỉ là việc ốp những mảng mosaic có cùng một tông màu với nhau, nhưng do sắc độ của mỗi mảng mosaic không tương đồng nhau, nên sau khi ốp lát xong sẽ thể hiện được hiệu ứng dải chuyển màu rất là thú vị.

Khi mosaic không còn chỉ là vật liệu ốp tường lát nền đơn thuần nữa, mà đã trở thành vật liệu chủ yếu dùng cho nghệ thuật trang trí, thì quy cách của hạt mosaic cũng đã có sự chuyển biến rất lớn. Kích thước cơ bản của hạt mosaic là dạng hạt vuông 23mm x 23mm, 48mm x 48mm với chiều dày 4mm. Tuy nhiên, theo nhu cầu của người sử dụng và những hiệu ứng khác nhau, nhà sản xuất còn cho ra những kích cỡ hạt khác như 10mm x 10mm, 15mm x 15mm, 98mm x 98mm . . . Và để tiện cho việc thi công, những hạt mosaic nhỏ này đều được liên kết lại bằng lưới sợi thủy tinh thành những vỉ lớn với kích thước khoảng 300mm x 300mm một vỉ. Ngoài ra, rất nhiều người vẫn thường nghĩ rằng mosaic thì nhất định phải là dạng hạt vuông, nhưng thực tế nhiều nhà sản xuất đã giới thiệu loại mosaic dạng thanh dài với kich thước 23mm x 48mm, loại mosaic dạng thanh dài này thường được ốp ở một số khu vực trong nhà mà trước đây người ta tương đối ít dùng đến mosaic như trên vách tường nhà bếp chẳng hạn. Thường thì hạt mosaic có kích cỡ hạt càng nhỏ thì càng đắt tiền, và mosaic kim loại, mosaic Iridium thì có giá cao hơn nhiều so với Mosaic Glass và Mosaic Crystal thông thường do công nghệ sản xuất phức tạp và khó hơn nhiều. Như loại mosaic kim loại có giá đến trên dưới 2triệu/m2.

Cá tính nghệ thuật của Mosaic

Nghĩa gốc của từ “mosaic” là để chỉ công nghệ cẩn khảm, là một nghệ thuật trang trí mà người thực hiện cần phải tịnh tâm tập trung để nghiên cứu tìm tòi và sáng tạo, vì thế nếu vận dụng vào nhà ở hiện đại sẽ có thể sáng tạo ra rất nhiều phương pháp ghép dán rất có cá tính. Ngoài việc sử dụng những hạt mosaic cùng tông màu để tạo nên dải chuyển màu đậm nhạt, người ta còn có thể thực hiện những phương án màu trộn, màu đối, và các gam màu tươi sáng rực rỡ đều được vận dụng một cách táo bạo, tạo nên một không gian nhà ở thời thượng, lung linh và huyền ảo.

Có người nói, chính vì do mosaic có thể sắp xếp một cách tự do tùy theo sở thích của mỗi người, vì thế khiến cho quá trình từ lúc chọn mua, ghép lắp đến khi hoàn thành trở thành một quá trình vô cùng thú vị. Mỗi một người đều có thể trở thành một nhà thiết kế mosaic, sử dụng các loại hạt mosaic với các màu sắc kính cỡ chất liệu khác nhau như một trò chơi ghép hình, người ta có thể tạo nên những hoa văn với kiểu dáng độc đáo cho riêng mình, và lại còn có thể mang những bức tranh, những tấm hình yêu thích của mình đến cho nhà sản xuất để đặt làm nên những bức tranh mosaic đặc biệt.

Hiện nay đang rất thịnh hành phong cách ốp lát theo kiểu “thác nước”: Ốp liên hoàn từ trên xuống dưới. Ví dụ như các nhà thiết kế hiện nay rất thích phương án sử dụng mosaic hạt nhỏ thể loại chuyển màu để ốp từ trên trần phòng xuống vách tường cho đến khắp mặt sàn trong phòng tắm, để biến phòng tắm thành một thế giới mosaic nghệ thuật thuần túy.

Họa sỹ Bùi Chí Công
Bài viết đăng trên Tạp Chí Nhà Đẹp số tháng 6/2007